Historische kaarten in de les

Kaarten en het verleden

Voor leerlingen is het verleden vaak een vreemd iets, immers als docent geschiedenis krijg je nog weleens de vraag/opmerking wat ze eigenlijk met geschiedenis moeten. Een leerling die met de geschiedenis aan de slag gaat zal historisch denken en redeneren verder moeten ontwikkelen. Het besef dat het verleden van ons af staat en dat mensen toen niet hetzelfde dachten en wisten als wat wij nu weten. Een belangrijk hulpmiddel bij een beter begrip van dat verre verleden is visualisatie (Ercikan en Seixas, 2015). Vrijwel alle docenten gebruiken afbeeldingen in presentaties, opdrachten en/of toetsen. Echter, dit schetst niet altijd de grotere context. Een adequaat middel dat leerlingen in een keer laat zien dat de wereld toen anders was dan nu zijn kaarten. Het gebruik van historische kaarten in de les biedt leerlingen een rijke context, want je kunt er verschillende historische vaardigheden die onder historisch denken en redeneren vallen mee oefenen (Wilschut, Van Straaten en Van Riessen, 2013). Er wordt in dit artikel geen onderscheid gemaakt tussen historische kaarten (kaarten gemaakt tijdens een bepaalde periode) en kaarten over een historische periode/gebeurtenis.

Bronnen voor historische kaarten

Maar hoe kom je als docent aan goede historische kaarten of, nog beter, kun je leerlingen zelf aan de slag laten gaan met kaarten? Je kunt natuurlijk de Bosatlas van de wereldgeschiedenis (1999) of een andere gedrukte atlas gebruiken. Makkelijker is kaarten van internet halen. Veel kaarten zijn te vinden op Wikipedia, meestal zijn deze kaarten vrij te gebruiken. Daarnaast zijn er vele sites die historische kaarten uploaden en die te raadplegen zijn, enkele voorbeelden:

Zelf aan de slag met historische kaarten

Een andere optie is leerlingen de controle te geven over een kaart en dat ze die zelf kunnen bewerken. Voorwaarde voor een soepel gebruik in de klas kunnen hierbij zijn: geen account nodig, geen ingewikkelde software en ondersteuning door zoveel mogelijk browsers. Een goede optie is dan Historical Map Chart, waar leerlingen (en docenten natuurlijk ook) direct aan de slag kunnen met kaarten uit bepaalde historische periodes. Doordat leerlingen geen account aanmaken, kun je direct met deze tool aan de slag zonder in gevaarlijk AVG gebied te komen (je hoeft dus niet elke individuele leerling toestemming te vragen in verband met privacy). De tool zelf biedt de mogelijkheid op simpele wijze allerlei kaarten te bewerken. Vervolgens kunnen deze kaarten weer geëxporteerd worden en op die manier in opdrachten, presentaties, enzovoort worden geplakt.

 (screenshot van Historical Map Maker, gemaakt op 4 juli 2018)

Tenslotte nog een tip voor docenten geschiedenis die graag een specifieke kaart willen en daarbij de optie gegevens uit de legenda toe te voegen of weg te laten. Het gratis te downloaden programma Centennia biedt deze optie. Je kunt in deze app kaarten van jaar tot jaar bekijken en zelfs een bepaalde tijdsperiode ‘afspelen’ zodat leerlingen verandering en continuïteit op de kaart goed kunnen waarnemen. Geef in ieder geval kaartgebruik in plek in de geschiedenisles.

Written by Stefan van der Weide

Teacher in history and social studies at Stad&Esch | Apple | education | innovation | thecrowdNL | flipping the class | gamification | edreform | edublogger

Website: https://www.stefanvanderweide.nl

Comment!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.